I. Naar aanleiding van het onderwijs-debat in de Kamer. - pagina 8

krachten, georganiseerd in vereenigingen, en wenscht dat deze een publiekrechtelyk karakter zullen erlangen. «Natuurlijk," zoo zegt die geachte afgevaardigde, ;/kan dat alles niet ondernomen worden door den Staat alleen hij moet particuliere krachten te hulp roepen, eu ook die zouden te kort schieten, wanneer zij niet konden gebruik maken van het middel van vereeniging. Dergelijke vereeniging werke als rechtspersoon zij heeft, al blijft zij burgerlijk maatschappelijk, altijd een publiekrecktelijk karakter." Spreker doelde hierbij op materieele belangen, maar bestaat er nu bij hem bezwaar om ditzelfde denkbeeld toe te passen ook op de zedelijke volksbelangen ? Beantwoordt de geachte spreker deze vraag toestemmend, dan onderschrijf ik op mijne beurt gaarne zijne woorden, waar hij zegt: »dat de Staat niet kan overlaten aan het toeval de zorg voor het onderwijs." Evenzeer stem ik hem toe, »dat de concurrentie op dat stuk onmogelijk is." Men spreke, dus liet hij zich uit, niet van concurrentie, want mijns inziens is deze evenmin denkbaar tusschen particulier en openbaar onderwijs, als tusschen de rechtsspraak door scheidslieden, en die tusschen rechters van den Staat." Kon dus ook hij tot het stelsel komen dat de Staat moet waken voor het onderwys, maar, zelf niet bij machte zijnde daarin te voorzien, de particuliere krachten moet te hulp roepen en aan deze, in den vorm van corporatien optredend , een publiekrechtelijk karakter behoort te geven, dan komt hij het Engelsche stelsel, dat mij toelacht, reeds zeer nabij een stelsel, dat hier nog te beter kan slagen, wijl wij bezitten, wat in Engeland ontbreekt, de gewestelijke, provinciale tusschenschakel tusschen het Rijksgouvernement eti de gemeenten. De Staat zou ik willen plaatsen voor een recht en een plicht. Aan den Staat het recht: X'^. vAMindirecten schooldwang {hiQVO'jQV stiaks); 2. recht van legislatie, dus ook tot bepaling van het peil waarop het onderwijs staan zal; 3". het recht van controle en inspectie, en 4". het recht van diplomering, of wil men, het recht tot uitreiking van ondtrwijsacten. Maar dan ook een plicht tot het uitreiken van acten van bekwaamheid aan hem, die onderwijzen wil. Een plicht gegrond op het recht van den Staat om indirecten schooldwanj op te leggrn. Let wel: indirecte schoolplicht, dat is, ik acht den Staat allezins bevoegd om het volle genot van de rechten, die hij als Staat aan zijne burgers toekent, afhankelijk te stellen van zekere conditiën, waaraan zijne burgers moeten voldoen. Betwist niemand aan den Staat het recht om iemand, wiens denkvermogen in het ongereede kwam, zekere rechten te ontnemen, die hij anderen gunt, dan zie ik niet in, waarom men het volle genot van die rechten niet evenzeer afhankelijk zou mogen stellen van het voldoen aan zekere minimaal-eischen van intellectueele ontwikkeling. Maar hiex'uit vloeit dan ook een plicht voort. Wanneer de Staat eischt, al is het indirect, dat ieder die de rechten, die hij verleent, genieten wil lager onderwijs zal ontvangen, dan behoort de Staat ook te rekenen met het feit, dat niet alle ouders het geldelijk vei;

:

;

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen