I. Naar aanleiding van het onderwijs-debat in de Kamer. - pagina 65

9

Of wat dunkt u van deze zinsneê „De anti-schoolwetmannen doen ren,

en

ijveren

onder

orde in den Staat.

het

Wel

is

daartoe volkomen bevoegd,

zich hier

masker

in het

f.

Weekblad?

meer dan op eenige andere plaats hoo-

eener ziekelijke dsveeperij tegen, de bextaande

de Staat lankmoedig aan

Am e rs

zulke

te

noemeo,

veraenigingen

in

die,

oftchoon rechtens

het belang der openbare

orde haar recht van bestaan niet ontzegt.'^

Dat men ons nog

duldt,

is

langmoedigheid

Een nog erger Cultuurstelsel. Ergerlijker laat zich in" het oog van een liberalistisch partijganger niet licht iets uitdenken, dan het Cultuurstelsel dat het Conservatisme op Java' heeft ingevoerd. Men mocht de Javaansche maatschappij niet dwingen. Zulk een landsvadeflijke albemoeiing moest op dooding van de nationale levenski-acht uitloopen. Welke vrucht Java teelcn wilde, moest de Javaan zelf weten. Dat in beslag nemen van een geheel land, om het dienstbaar te maken aan een productie, waartoe het uit zich zelf niet komen zou, was misdadig. Dat stond niet aan den Staat; dat lag in geen regeeringsbevoegdheid dat kon de taak der overheid niet wezen Een regeering, die landbouwer van beroep werd, zag om het zeerst haar eigen waardigheid en de toekotmt der natie voorbij. Voor een tijd lang kon men daar schitterende sc/ii;n-resultaten meê verkrijgen, maar ten slotte liep het op nationaal bederf uit. ;

Tot op een goede hoogte gingen we steeds met onze Liberalen in deze veroordeeling van het koloniaal cultuurstelsel me6. Of liever nog, men kan zeggen, dat de Anti-revolutionairen zelven het eerst de onhoudbaarheid van dit dwangstelsel hebben gepredikt. In Oost en Noord, in Koloniën en Moederland, hebben we steeds

tegen menschonteerenden dwang geprotesteerd, en gewaarschuwd tegen de begripsverwarring, om aan den Staat toe te vertrouwen, wat de heilige taak is der Maatschappij. We dachten, de Liberalen moesten, krachtens ,hun formeel beginsel, met ons in het gelid staan, en hun strijd tegen het cultuurstelsel werd o. i. meest door dat beginsel gerechtvaardigd. ,

.

Zal die gunstige opvatüng stand kunnen houden? Metterdaad, we geraken aan het twijfelen, en bekennen gulweg dat we het spoor bijster zijn, nu onze Liberalen op nog ergerlyker wijs precies hetzelfde in het Moederland willen drgven, wat ze op koloniaal terrein zoo onverbiddelijk en zoo terecht in onze Conservatieven hebben afgekeurd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen