I. Naar aanleiding van het onderwijs-debat in de Kamer. - pagina 116

4

Wie

dat deze enkele, meest nog zeer schuchterlijk ten gehoore gebrachte stemmen, althans den toon niet aangeven, die in de kringea der Staatsschool heerscht? Maar al te spoedig stierf dan ook de klank van hun protest weg, om nimmer heB>-4 haald te worden. Ze wonnen niet, maar weken voor hun hartstochtelijke geestverwanten. Een kantteekening op don liberalistischen Katechismus mochten ze zich veroorloofd hebben, mair om een revisie van het leerboek door te zetten, schoten' ze in wilskracht en volharding te kort! Er ligt in dit onloochenbaar feit iets, dat u om de eere der menschheid leed doet. Een machtige partij in uw volk, die de knapste koppen, de beste talenten' in haar midden telt, onder wie ge er zelfs niet weinigen kent, die u aantrekken, willens en wetens, met opzet en voorbedachten rade, jaar in jaar uit te zien volharden op een weg, waarvan ze niet kunnen noch durven ontkennen dat hij afwijkt van de rechte lijn, heeft iets smadelijks voor den menschelijken geest, iets dat uw menschelijk gevoel kwetst, tegelijk moedroovend en ontrustend is. Te meer, indien het met den dag duidelijker wordt, dat deze afwijking, door den onverbiddelijken drang van den scherpen hoek, al verder gaat, en gelijk thans bij het rechtsomkeert onzer schoolmannen, al meer in medeplichtigheid aan het stuitendste onrecht ontaardt. Toch ligt de verklaring van dit smartelijk verschijnsel voor de hand. Wie op de kaart van ons land geen vreemdeling is, weet dat onze nieuwe Cherui, anders gezegd het » denkend deel der natie", nog altijd door watervrees voor de Kerk, met name door Orthodoxophobie gedreven wordt. In de Kerk heeft menden dood gezien. De heugenis van wat de Kerk hen lijden deed in de eeuw harer macht, is dit deel der natie zoo diep in het bloed gaan zitten, dat al wat in een menschenhart huist aan bitterheid, wrevel en wrok die alta mente repostum 1) is op de been komt, zoodra, bij het wegen van welk vraagstuk ook, de Kerk met haar invloed in de linkcche schaal ligt. Alles werkt daartoe saam. Nog is het Liberalisme met zijn Bevolkicgsherziening slechts tot op een derde der natie gevorderd. Twee derden staan nog altijd min of meer bewust, vijandig tegen zijne onderstbovenkeering van de vroeger geldende le^sensbeschouwing over, en dit twee derde schuilt juist in die kringen, klassen en sti-eken waar de Kerk nog machtigen invloed heeft. Daarbij komt: het schoot zyn wortelen nog niet zeer diep. Wel botten twijg en blad welig uit, maar bij den minsten zwaren windstoot is het den kenner niet ontgaan, hoe het slanke stammetje beefde als een riet. Heel anders dan de eik, dien het overschaduwen wil, en die reeds zestien eeuwen de zwaarste stormen zonder verwikken of verwegen doorstond. ziet niet in,

,

1)

«Lang verkropt."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen