I. Naar aanleiding van het onderwijs-debat in de Kamer. - pagina 11

11 Voorts, een ander niet minder belangrijk voordeel is 2o. de emancipatie van het onderwijs in de vaderlandsche geschiedenis. Zal ons volk niet langzamerhand ontaarden in een groep van wereldburgers, maar het echt nationale leven voortdurend gekweekt worden, dan is, wie stemt het niet tóe? het onderwijs in de vaderlandsche geschiedenis daartoe het van zelf geboden middel. Denk nu aan een recent voorbeeld. Ik haal het aan, sine ira ac studis. In de eerste zitting van de vorige week heeft de heer C. van Nispen, op mijn beweeren, dat ook het tijdperk van Willem den Zwijger en van onze republiek eene schoone bladzijde in onze geschiedenis besloeg, geantwoord hoe kunt gij van mij vergen, dat ik een tijdperk schoon zal vinden, waarin mijne geloofsgenooten vervolgd zijn? Ik eerbiedig die overtuiging ten volle. Maar let op de gevolgtrekkingen, die er uit voortvloeien. Hij keurde dat tijdperk natuurlijk niet daarom minder schoon, omdat des hoe:

Nispens geloofsgenooten, maar omdat burgers om des gevervolgd worden. Ga nu terug. In het tijdperk dat daarachter lag, was de geloofsvervolging van nog vrij wat erger natuur; onverschillig waar ze trof; en in de grafelijke regeering vinden we tot zelfs in de 11de en 12de eeuw sporen van vervolging, bij ontdekking van ketterij. En evenzoo, na 1789 vinden we in de histoire contemporaine weer sporen van soortgelijke vervolging, ditmaal van de afgescheidenen. Respecteer nu, gelijk ik doe, elks overtuiging en elks smaak, maar dan vraag ik toch wat blijft er, als men, gelijk de wet en mijns inziens te recht eischt, op de neutrale volksschool zulk eene overtuiging ontzien moet, van uw onderwys in de vaderlandsche geschiedenis? Een derde voordeel zou zijn dat het onze politiek verbeteren zou. Onze politiek, wie erkent het niet? is bedorven, juist doordien de onder wij squaestie de spil is geworden waarop die politiek zich beweegt. Welnu, eerst wanneer op dit punt de partijen verzoend en aan elke rigting regt en gewetensvrijheid zal gewaarborgd zijn, kan de mogelijkheid voor ons politiek leven geboren worden, om uit het keurslijf en het gewrongen verband waarin wij thans gekneld zitten, los te komen; en eerst dan zal een nieuwe en frissche stroom ontspringen, waaruit nieuwe stelsels en programmata, en daardoor zuiverder partijformatien, in het leven kunnen treden. Eindelijk 4. Ook> de ouders komen eerst door zulk een stelsel tot hun regt. Thans zijn school en ouders twee en hoogst bedenkelijk de gevolgen uit die scheiding voortvloeijende. Of is het wonder dat de banden van gehoorzaamheid en onderwerping, die de kinderen aan de ouders moeten verbinden verzwakt worden door het tegenwoordige schoolstelsel? Kinderen die school gaan staan het grootste gedeelte van den dag onder de leiding van den meester. Is nu deze, in vele oijzichten, andere denkbeelden toegedaan, dan vader en moeder, moet dan het kiud, dat reeds uit zijn aard dikwijls te huis tegen de denkbeelden zijner ouders in verzet kwam, in de opvattingen van zijn meester geen steun vinden tegen zijne ouders, en moet daar niet uit volgen tekortschieting in den eerren van

loofswille

:

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen