Uit de Pers.

Onder den titel «Vrijheid en eenheid" levert Ds. Feringa in de Zuider Kerkbode deze retrospectieve beschouwing.

De Generale Synode van 1893 heeft zich mogen verheugen in de belangstelling van vele toehoorders" Vele Broederen en Zusteren uit alle deêlen des lands zijn er heengeirokken Zoowel uit Groningen en Fries land als uit Noord en Zuid Holland. Tot onze vreugde hebben ook de Zeeuwen en de Brabanders niet ontbroken. Terecht heeft men in het Zuiden begrepen, dat afsluiting en afzondering doodend zijn voor het kerkelijk leven Men heeft getoond mede te leven. Onwetend daarmede getoond, dat de Brabantsche en Zeeuwsche Kerken op hooger peil staan dan in vroeger jaren wel eens vermoed werd. En wederkeerig een kerkelijk-opvoedenden zegen rredegenomen. Gesterkt in de eenheid der Broederen, is haar het onbehagelijk gevoel van eenzaamheid en eenzelvigheid meer ontnomen. Verruimd van blik, is de vrijheid meer haar ten deel geworden.

Vrijheid en eenheid: Zie hier de twee woorden, waarin zich oók het verslag der drieweeksche Dordtsche Synode van 1893 laat samentrekken.

Vrijheid van al wat binnen en buiten den eigen kring andere banden wilde aanleggen dan het Woord des Heeren. En eenheid zoo waar en levende, dat er geenerlei eenvormigheid in te bespeuren was. Zoo mocht dan het eigenaardig slotwoord van den aan dergelijke woorden zoo rijken voorzitter volkomen geldende worden: »Wij zijn het niet altijd eens, maar wij zijn altijd een "

Vrijheid en eenheid. Zij waren beide zoo ernstig be dreigd. Maar de Koning der Kerk heeft Zijne Kerken gered. En al ware dit de eenige uitkomst dezer Synode, zonder eenig practisch resultaat, dan zou ons reeds de gang en de afloop dezer Synode oorzaak zijn om met dank en aanbidding het woord over te nemen van een onzer Hoogleeraren, toen door ons met zoo onverdeelde instemming vernomen. »Ik ga van hier versterkt in mijn geloof en verrijist voor mijn broederhart "

Dat hebben honderde toehoorders niet begrepen, en (eerlijk gezegd) ook niet kunnen begrijpen Alleen wie van dag tot dag den gang der zaken gadesloeg, kon dit recht waarnemen. Bij oogenblikken zag het er volstrekt niet naar uit. Allesiins verklaarbaar is, dat toehoorders_ soms een anderen indruk bekomen helïben.

Waarbij komt, dat menige rede voor menig toe hoorder te hoog was in inhoud of in woordenkeus (men kent onze technische termen op kerkelijk gebied vaak nog zoo veel te weinig.) En voegt men nu nog hierbij dat (naar het schoone en ware woord van den Praeses in een zijner gebeden) vele oogen op de Synode gericht waren en wel lang niet allen vriendelijke oogen, - dan beseft ieder, dat noodzakelijk allerlei onware geruchten, uit misverstand geboren anecdotcn, en onjuiste beschouwingen over deze Dordtsche Synode moesten in omloop komen.

Nu, dat deert dan ook minder. En deze kleine schade weegt dan ook niet op tegen de groote winst, verkregen door het geestelijk medeleven der Kerken, dat door deze zoo groote belangstelling èn bleek èn vermeerderd werd.

Vrijheid en eenheid. Of beter nog: bewaring der eenheid door verdediging der vrijheid Eenerzifds be waring der eenheid tegen eenvormigheid en verstee ning door verdediging der vrijheid tegen Collegialisme en tegen StaatsoverKeersching. Anderzijds bewaring der eenheid door verdediging der vrijheid tegenover kunstmatig opgewonden publieke opinion en met rechten van anderen niet rekenende overheersching en berekening.

Eenheid bewaard door verdediging der vrijheid zoo naar binnen als naar buiten. Dit maakt deze Synode gewichtig ondanks haar groote (helaas onvermijdelijk gemaakte) onmachtigheid en haar zeer bizonder slechte wijze van werken. Wie voorheen de Nederduitsche Gereformeerde Synoden bijgewoond had (van de andere kan schrijver dezes natuurlijk niet spreken; dewijl hij ze niet bijwoonde), kon niet anders dan telkens zich ergeren aan het gebrekkige arbeiden dezer Synode.

Maar ook anderzijds, al schaamde men zich dan ook wegens dit gebrek voor de afgevaardigden uit Buitenlandsche Gereformeerde Kerken, - was langzamerhand steeds meer oorzaak te zien van dank aan den Koning der Kerk, die door middel van deze gebreken zelven de Kerken redde van de kwade gevolgen der voorafgegane diepzondige woorden en daden."

Rustelooze opwinding week aan week had vele gemoederen tot de meest koortsige overspanning ge bracht. Geheel eenzijdige voorstelling, met de werkelijkheid volkomen in strijd en waarvoor dan ook — toen het op bewijzen aankwam — geen enkel bewijs is geleverd, had de voorbereiding dezer Synode in vele Provinciën beheerscht. Op volkomen miskenning van het in 1891 en 1892 erkend gelijk rechtser anders denkenden stuurden hoe goed zij het misschien ook bedoeld hebben — deze opgewonden en daardoor dwalende stuurlieden de Kerken aan. Aan hooge woorden en geprikkelde lichtgeraaktheid ontbrak het niet. Met zinspelen op scheuring — alsof dit zulk een kleinigheid ware in 's Heeren oog — was men spoe dig bij de hand. fa veilig kan gezegd, dat het nog voor de Synode met de eenheid der Kerken gedaan geweest ware, indien men anderzijds ook maar ter helft evenzoo gezegd en gedaan hadde als deze door op winding verkeerd lezende, ongegrond verdenkende, en ten onrechte beschuldigende Broederen.

Maar de Heere heeft ons elkander in het oog doen zien en er goedj trouw ia lezen ook bij ernstig bestrijden van elkanders gevoelen. Hij heeft ons bewaard, dat niet door ongeestelijk overstemmen in strijd met het Gereformeerd beginsel, eener onzuiver verkregen meerderheid van afgevaardigden aan de te zwak vertegenwoordigde meerderheid der kerken een dwang is aangedaan, die op scheuring zou zijn uitgeloopen. En eveneens, dat niet anderzijds opgewonden broeders bij andere beslissing naar hetzelfde wapen zouden gegrepen hebben Hij heeft den Praeses een zeldzame mate van geduld geschonken, en aan de leden een — na al wat was voorafgegaan — groote matiging.

Het was waarheid en werkelijkheid, toen in de nachtelijke ure der laatste zitting de Praeses" èn zelf betuigde èn van allen hoorde dat niemand iets tegen den ander in 't hart had; en toen hij zijn »niet akijd eens\ maar wel altijd //»" uitsprak

Daarom kon deze Synode niet werken gelijk het behoorde; want dan ware het wantrouwen niet gewe-.keu Daarom moest de Praeses zooveel geduld oefenen. Daarom zou ons deze zeer gebrekkige en machtelooze Synode zeer krachtig en gezegend schijnen al had zij in nog langer tijd nog minder zaken verricht.

Zij heeft de eenheid (die, nu de vereeniging eenmaal geschied was. niet zonder groote schade kon verbroken worden) der Kerken verduurzaamd; het wantrouwen gedood, of althans doodelijk gewond; het collegialisme afgeslagen; de Staatsinmenging afgewezen; de rechtsgelijkheid der beide methoden van Reformatie erkend en gehandhaafd; het reglementarisme gebannen; den weg van stemmings overheersching gemeden; de menschenvrees (ook die voor «vrome" menschen) weerstaan, lijnen voor de toekomst gelegd; Gods Woord als hoogsten ja als eenigen, regel doen eeren; den Kerkelijken toestand geordend. Is dat niet dankensstof genoeg ?

Maar men zij dan nu ook bedachtzaam 1 Ondoor dachte, diep krenkei de en zondige stukken als het tweede Artikel in nde Roepet'' van 19 October 1893 her roepe men. en men schrijve voortaan zoo niet meer. Dat men liever de begane verkeerdheden niet erkend zag is alleszins te begrijpen. Maar niet het bedekken der zonden en het vergoelijken er van is de in Spreuken 28 : 13 voorgeschreven weg. Die zijne zonden fthekent en laat, " zal barmhartigheid vinden. Men trachtte niet door nieuwe onbedachtzaamheid het door God genadiglijk gedoofde twistvuur weder te ontsteken! Men denke aan de waarschuwing, dat wie de Kerken Gods beroert een oordeel te dragen krijgt, wie hij ook zij. Men zoeke niet te niet te doen het wondere ge nadewerk, dat de Heere door deze Synode heeft gewrocht. Wij hebben wel wat beters te doen dan in onderlingen strijd de krachten te verspillen; en gaan daarom op bovengenoemd schrijven niet verder in.

Immers, zelfs van dergelijke stukken als het zooeven genoemde, vreezen wij niet meer de verscheuring, door vereenigde Kerken. Maar wel veel verlies van den zegen en de gunste onzes Gods. En veel gemis aan degelijke krachtsinspanning bij den opbouw ven Jerusaleras muren. Laat de een arbeiden aan het bolwerk «Scheiding", en de ander aan den toren «Do leantie" maar laat ze elkander niet in den weg loopen of aan elkanders arbeid breken. Het wapen gelde den vijand daarbuiten, de uoffel bouwe op het eigen stand punt den gemeenschappelijken muur. En zoo zij deze zesde Generale Synode niit de eenige maar de eeraie bladzijde van de vrije eenheid door alzijdige vrijheid der gezamenlijke Gereformeerde Kerken op Noord-Nederlandschen bodem!

Ook aan dit oordeel wenschten we een plaats in onze kolommen te geven. Alleen doet het ons leed, dat aan de uulating van de Roeper zooveel waarde is gehecht. Wie onzen broeder Lindeboom kent, weet wel dat hij nog al eens van gepeperde en krasse uitdrukkingen houdt En wij ten minste kunnen zoo'n stootje best velen.

In dezelfde editie \an dat blad sehrijft Ds Littooy:

Laten de broederen liever doen wat nog niet gedaan is; laten zij de Kerken bewijzen en duidelijk maken, dat de boven afgeschrevene stelling — zij bevat het hart der kwestie — uit het Woord onzes Gods gehaald, dies daarop gegrond is, en dat er »«»t/S anders" in betickking tot de opleiding van dienaren des Woords uit af te leiden is. De Heraut heeft Ds. Pi. V. A. er pas nog aan herinnerd dat zij die iets stellen het ook bewijzen moeten.

Te gelooven wat de broederen zeggen en omdat zij het zeggen, al zijn het ook de hoogst geachte en meestgeleerde heeren, dat mogen en willen de Kerken niet; doen zij dat, dan heerscht weldra de Katheder over de Kerk; dan geeft de wetenschap haar den regel aan. Dat nu raag niet.

De Kerktn moeten alleen van Gods Woord afhankelijk en aan Gods Woord onderworpen zijn. Zij moeten dus door het Woord haars Gods overtuigd worden, opdat zij weten ook in zake de opleiding, overeenkomstig zijn Woord en wil te handelen. Kan men haar de stelling in haar geheel, dus ook het y> niets anders" uit het Woord duidelijk maken dan heeft men het pleit gewonnen en dan zullen, moeten en willen de Kerken meegaan.

Ook de ondergeteekende en wel zeer gaarne, omdat den wil van zijnen God en Vader te doen niet slechts^zijn sehuldige plicht, maar ook de begeerte zijns hanen is.

Zoo is ook onze meening.

Anders toch krijgt men marionetten, geen mannen.

Toch merken we tweeërlei op: i". dat de stelling, waarvan Ds. Littooy spreekt, wel inhoudt wat uit het wezen der geïnstitueerde kerk volgt, maar nog niet, wat volgt uit den aard der universitaire wetenschap. Juist deze toch maakt het hebben van »een eigen inrichting'' ook O. i. volstrekt noodzakelijk. En 2'. stel eens de kerken wilden sterrenkunde gaan doceeren, zou dan de sterrenkundige eerst aan de kerken moeten bewijzen, dat dit niet recht was? Zouden de kelken bekwaam zijn, om zulk een betoog, hoe bondig ook, te volgen ? En zoo hier, nu de kerken zich, in strijd met haar roeping, in de vraagstukken der Theologische Encyclopaedic zijn gaan mengen, zijn nu daarom, we zeggen niet de predikanten, maar de kerken als kerken in staat, om een encyclopaedisch betoog te volgen, en op grond van eigen inzicht hierin te beslissen?

Gaarne vernemen we hierop van onzen hoog» gewaardeerden broeder zijn antwoord.

KUYPER.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen