Logos en ratio : beider verhouding in de geschiedenis der Westersche kentheorie - pagina 64

63 twee andere factoren die 'k daartoe noodig heb te kennen is iets anders dan de verscherping van het waarnemingsbeeld boom tot dat van populier. Deze verwarring van kennen en waarnemen 153) komt Hu s ser I dubbel duur te staan, daar hij op Cartesiaansche wijze "werkelijkheids"vragen wil uitsluiten "154) en dus zich de onderscheiding van waarneming en voorstelling anders dan over den psychischen weg onmogelijk maakt. van een niet-efferent moment wat zich wel verdraagt met het psychologische Aktbegrip, maar niet met dat der idealistische kentheorie. De verbinding van den algemeenen Akt met dien der categoriale aanvulling komt tot stand in den zgn. identificeeringsakt. Algemeen en bijzonder worden dus volgens dezen gedachtengang niet ordetheoretisch geschouwd of (en) als onderscheiding iusschen waarheidsmomenten in twee of meer begrippen door vergelijking gevonden: neen, het algemeene staat in het subject als mogelijkheid tegenover de "vulling" als werkelijkheid. Het Akt-inhoud schema kruist hier dus met dat van vorm-materiaal. Dat wordt ook op de kosmische orde der gezichtsvelden toegepast, en weer in verband gebracht met noodwendig- en toevallig zijn. Rest oe beantwoording der vraag, hoe de formeele Gegenstand wordt gevuld. Wanneer Hu s ser I aan dit punt komt, doet hij er niet zelden het zwijgen toe. Soms spreekt hij van correlatie tusschen Gegenstand en Akt, dan eens van vorming 155). Het een behoeft niet met het ander in strijd te zijn en beide voegen ze zich goed in het intuïtionistisch beeld van den levensstroom 156), dat ook Hu s ser I lief is. Zoo kom 'k tot de laatste voorwaarde: de juiste bepaling van de rol der intuïtie. Ze richt zich volgens den phaenomenoloog niet op de modaliteit van het gezichtsveld en bij de voorbereiding der begripsvorming bijzonder op het schema in het logische, maar op wezens in niet-metaphysischen, doch logischen zin. De wending naar het subject verloochent zich echter ook hier niet: de intuïtie richt zich vooral op de doorleefde Akte. Reeds daaruit blijkt, dat innerlijke waarneming en kentheoretische intuïtie - 't meen en - worden verward. Maar bovendien brengt de wanhopige activeering van den vorm mee, dat Hu s ser I meent langs dezen weg te kunnen geraken tot het schouwen van het logische schema en van de grondwetten der logica. Zeker, dit schouwen is mogelijk, maar 't vergt dan ook 'n doorleefd werken met den vorm als werktuig en niet 'n reflecteeren op dit werken. Zoo moet de vraag of Hu s ser I van 't kennen een andere opvatting brengt dan het idealisme, ontkennend worden beantwoord. Want wel breken bij hem een oogenblik nieuwe tendenzen baan, maar aan den invloed van het idealisme, het moderne en het oudere kon hij zich niet ontworstelen, en zoo komt hij niet verder dan een weifelen tusschen de zelf aanschouwing van het scheppend Ik en de biologistisch phaenotypische kenleer der scholastiek. Zoo worstelen Heg e I en Th 0 m a s, idealisme en semi-idealisme ook bij H us ser I om de overwinning 157).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen