1943 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 108

102

de correlatie tussen begrip en oordeel, of wat misschien hetzelfde IS, tussen denken en waarneming, is dezelfde gebleven Het enige hoewel niet onbelangrijke verschil ligt in een gewijzigde opvatting omtrent de draaqwijdte van sommige begriopen In het kort wil ik ze even opnoemen In de eerste plaats viel het begrip absolute luimte en absolute tijd, daaidoor weid het onmogelijk om allerlei meetbaie grootheden als lengte, tijd massa energie electrische of magnetische veldsterkte te projecteren m een oh zodanig eenduidig bepaalde wereld Maar wie het begrip reeds voordien niet opvatte als copie of afbeelding van de werkelijkheid, kan dit niet vreemd zijn. In de tweede plaats viel het starre dualisme tussen de substantie en haar eigenschappen, materie en energie werden m een aequivalentie verhouding geplaatst Maar ook hier berustte dit duahsme m de grond der zaak op een verabsolutering van het denken en leidde vroegere bezinning reeds tot de idee van de ongrijpbaarheid der substantie In de derde plaats doet de quantum mechanica zien dat de waarnemer met zijn waarnemingsapparaat deel uitmaakt van de physische wereld en ook principieel aan deze gebonden blijft; de werkelijkheid zelf ontglipt ons dus ook om deze reden en handhaaft zich tegenover ons denken in haar transcendentie Ik wil hiermee allerminst uitspreken dat ook een wijsgerige bezinning reeds tot de relativiteitstheorie en de quantum mechanica had kunnen leiden In deze theorieën krijgen wel degelijk wijsgerige beginselen een eigen concrete en physische uitdrukking; maar aan de andere kant is het ongeoorloofd om op grond hiervan van een volkomen ommekeer m de physica te spreken Of het dan ook overbodig zal zijn iets van de nieuwere natuurkunde op onze scholen te bespreken, is hiermee niet beweerd Allerlei factoren, zoals de eisen der universiteiten, de capaciteit der leerlingen, en de quahteit van ons instrumentarium moeten hiervoor m rekening worden gebracht Maar ik acht een dergelijke uitbreiding der leerstof niet noodzakelijk met het oog op het wetenschappelijk gehalte van ons onderwijs noch met het oog op de mogelijkheid zodoende een verband tussen onderwijs en wereldbeschouwing te kunnen leggen Voor ik over dit laatste verband nog iets wil zeggen, gevoel ik de behoefte om uitdrukkelijk te verklaren, dat het met de bedoeling van dit referaat is, onze school tot een wetenschappelijk instituut te verheffen. Al wat m het voorgaande werd behandeld, zou licht deze mening kunnen wekken. Ik ben er mij zeer wel van bewust, dat veel m ons onderwijs niets met wetenschap heeft te maken, en behoef daartoe alleen maar te noemen het overhoren der lessen het laten maken van repetities, de herhalingen der behandelde stof

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen