1943 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 77

71

man, die zeker is van zijn zaak. Hij vermeed in zijn betoogen eeri woord, dat reeds in dien tijd, maar ook tot vandaag toe, veel verwarring heeft gesticht, doordat het in verschillende beteekenissen wordt gebruikt. W e bedoelen het woord hypothese. Wel staat er op het titelblad een aanbevelingswoord met de opwekking Igitur eme, lege, fruere (koop, lees en geniet het boek) met de mededeeling, dat het ,,verlucht is met nieuwe en schoone hypothesen", maar deze aanbeveling is blijkbaar van den uitgever. Erger is, dat het boek begint met een voorbericht, dat een geheel ander geluid laat hooren dan het boek zelf. Het draagt het opschrift: ,,Aan den Lezer, Over de hypothesen van dit werk". Daarin wordt o.a. betoogd, dat het de taak van den astronoom is, wanneer hij den waren grond van de bewegingen der hemellichamen niet kan vinden, hypothesen te bedenken, wier aanvaarding het mogelijk maakt deze bewegingen voor het verleden, zoowel als voor de toekomst te berekenen. Het eindigt met de woorden: ,,Zoo gunne men ook deze nieuwe hypothesen een plaats te midden van haar even onzekere voorgangsters, en dat te meer, daar zij daardoor uitmunten, dat zij zoo bevattelijk zijn en een schat van geleerde waarnemingen eraan verbonden zijn. W a t de hypothesen zelf aangaat, verwachte men hier niet eeri zekerheid, die de sterrenkunde niet in staat is te bieden; wie dat zou doen en het verdichte zou aanzien voor waarheid, zou zich blootstellen aan het gevaar, dat hij minder wijs uit de school zou terugkeeren dan hij er ingegaan is. Vaarwel!" Dit voorbericht was niet onderteekend. W i e het boek zelf gelezen heeft, zal direct inzien, dat deze voorrede niet van Copernicus kan zijn. Ook zijn vrienden doorzagen dit terstond. Bisschop Giese was er zeer over ontdaan. Hij schreef direct vol verontwaardiging een brief aan Rheticus. Maar deze had er geen schuld aan. Het is later gebleken, dat Osiander, gebruik makend van de ziekte van den auteur, dit voorbericht zonder diens voorkennis had opgenomen. De Osiander, die ^ zooals iemand gezegd heeft — dit koekoeksei in het nest gelegd heeft, was een Protestantsch theoloog in Neurenberg, die later in Koningsbergen hoogleeraar in de theologie werd. W a t is nu de hoofdinhoud van het lijvige boekwerk De revolutionibus orbium caelestium libri VI, dat in 1543 in het licht verscheen? Om dit te begrijpen moeten we ons herinneren, welk wereldbeeld aan dat van Copernicus vooraf ging. De opvattingen over de inrichting der wereld, die de Grieken hadden, zijn te boek gesteld door Claudius Ptolemaeus, die omstreeks 130 na Chr. te Alexandrië woonde. Zijn hoofdwerk, Megalè Syntaxis (Groote Samenvatting), is bekend onder den half-Arabischen naam Al-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen