1943 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 105

99

zetten, stellen vervolgens zeer algemeen deze „wet" als een postulaat op om zodoende hiermee een scherp begrip van tempeiatuur m te voeren. Immers, voortaan zullen we afspreken, dat alle lichamen, welke een volume-vermeerdering ondergaan, en waarvoor we geen andeie oorzaken kunnen aanwijzen, in temperatuur zijn gestegen Eerst wordt een natuurwet in niet precies omschreven vorm aan de proeven ontleend, daarna als een werkhypothese aanvaard om zodoende tot invoering van een wel omschreven begrip te komen Oordeel (natuurwet) en begrip zijn correlaat, het is met mogelijk om in directe zm het een, n 1 de wet, aan de feiten, het ander, n 1 het begiip aan hei denken toe te schrijven en beide van elkander te isoleren Een ander voorbeeld levert de wet van behoud van energie. Een brede ervaring schijnt ons tot aanvaarding van deze wet als natuurwet te nopen, en het is inderdaad voor het onderwijs van belang om de betreffende verschijnselen te bespreken Maar toch draagt de wet evenzeer het karakter van denkpostulaat met behulp waarvan het ons mogelijk is de verschijnselen te ordenen en te beschrijven Foimalistisch is n 1 de wet zo te formuleien dat we met een of andere waarheid uitspreken, maar een begrip definiëren, en wel het begiip geïsoleerd systeem" Dan luidt ze* een geïsoleerd systeem is een systeem, waarbinnen de totale hoeveelheid aanwezige energie constant blijft. Als laatste voorbeeld noem ik de betrekking tussen kracht, massa en versnelli ig 'vlet behulp van het toestel van Atwood is het mogelijk orn de omgekeerd-evcnredigheid van versnelling en massa te bewijzen het schijnt dan dat we een nieuwe betrekking een nieuwe wet gevonden hebben op grond van het experiment Bij nadere bezinning blijkt ons echter, dat we daarbij hebben gewerkt met een min of meer aanschouwelijke voorstelling van het begrip , hoevee'heid van massa" W e zullen dan vervolgens de betrekking als postulaat vooropstellen en eerst met behulp van deze betiekkmg het begrip hoeveelheid van massa' invoeren Met vele andere voorbeelden, zoals de moeilijkheid van het invoeren van een tempcratuur^chaal de meitie-uet met het duistere begrip eenparig rechtlijnig de weteen van Coulomb en de hoeveelheid lading en magnetisme is de correlatie van oordeel en begrip nog te illustreeren. Voor ons doel is het nu van gioot belang, dat we het principieel karakter van deze correlatie onderkennen, en ons zooveel mogelijk vrijwaren tegen een verabsolutering m de ene of in de andere richting Het IS heel goed mogelijk om m het onderwijs formalistisch met de begiippen te beginnen en deze dan als loutere beschnjvmgsmiddelcn te hanleicn De dressuur van het onderv>,js leidt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen