1943 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 75

69 bouwd was, werd omgeven door een hoogen, stevigen muur, die in geval van oorlog een bescherming moest vormen. Aan de binnenzijde van den muur bevond zich voor iederen domheer een woongelegenheid met tuin, de z.g. curia. Copernicus had echter op zijn verzoek een van de verdedigingstorens van den muur als woning ontvangen. Deze toren, die in latere eeuwen den naam ,,curia Copernicana" behouden heeft, vormt in het noordwesten de afsluiting van den ringmuur. Deze toren had een terras, dat boven de omringende gebouwen en boomen uitstak. Het vormde een uitstekende waarnemingspost. Daar heeft de beroemde astronoom al zijn waarnemingen verricht. Met zeer bescheiden hulpmiddelen. Kijkers waren in de zestiende eeuw nog onbekend. Het hoofdinstrument was een instrumentum parallacticum, een 3 meter hooge standaard, waaraan aan de bovenzijde met een scharnier een beweegbare staaf bevestigd was, die twee vizieropeningen droeg, waarmede de ster kon.worden waargenomen. Een, dwarsstaaf gaf het instrument den vorm, dien men verkrijgt, wanneer een hoofdletter A zoo wordt geplaatst, dat een van zijn beenen verticaal staat. De dwarsstaaf was verdeeld in 1414 deelen {V2 = 1.414). Men kon daarmede den tophoek van het instrument' en dus den zenithsafstand van de waargenomen ster berekenen. Als tweede instrument gebruikte Copernicus nog een muurkwadrant. Op een plaat, zoo goed mogelijk in de meridiaan geplaatst, was een kwartcirkel aangebracht, die in graden en minuten verdeeld was. In het middelpunt van den cirkel bevond zich een stift, die, wanneer de zon de meridiaan passeerde, schaduw gaf op de cirkelverdeeling. Uit de plaats van deze schaduw kon de zonnehoogte dan worden afgelezen. Met deze eenvoudige hulpmiddelen heeft Copernicus al zijn waarnemingen verricht. Geregeld observeerde hij de Zon, de Maan, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Hij beklaagt zich ergens, dat Mercurius door de hooge geografische breedte van Frauenburg slechts zoo zelden kon worden waargenomen. Er zijn minder waarnemingsresultaten van Copernicus bewaard gebleven dan men misschien zou verwachten. Hij was meer de man van den theoretischen denkarbeid dan van de practische waarnemingskunst. Het schrijven van zijn boek De Revolutionibus orbium was zijn levenswerk. Aan de verdere uitwerking en voortdurende verbetering van het manuscript heeft hij zijn geheele leven gewerkt. Misschien is hij reeds in Itahë tijdens zijn studententijd gekomen tot de nieuwe opvattingen, die den grondslag vormen van zijn wereldstelsel. In ieder geval staat het vast, dat hij de hoofdzaken van zijn systeem op ongeveer 34-jarigen leeftijd heeft te boek gesteld en dat hij daarna nog meer dan 30 jaren heeft ge-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen