1943 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 104

98 Bijna steeds ontbreekt het nodige evenwicht m een juiste beschouwing hiervan Daarom is het noodzakelijk om in de eeiste plaats te wijzen op het feit, dat de aanwezigheid van fouten m het pioefresultaat volkomen natuurlijk is. Maar dan is het voorts gewenst om ook de oorsprong van de fouten te onderzoeken Men kan ze reeds onderscheiden m toevallige fouten, te wijten aan onnauwkeurige waarneming en sytematische fouten, bij de laatste dient de vermoedelijke oorzaak dan nader te worden aangewezen Op deze manier bakenen we een zeker gebied af, waarbinnen onze kennis geldig is, maar waarbuiten ze onzeker is en brengen we den ieeilingen het bewustzijn bij, dat de werkelijkheid steed-^ nog meer factoren bevat als die, welke als theoretische kennis in het denken overgaan W e kweken dan een open ervaring, een open kennis, die altijd een voortgezette uitbreiding mogelijk maakt en zelfs vereist. In de wetenschap zijn de afwijkingen van de regelmaat zelfs maar al te vaak nog belangrijker dan de gevonden regel ZIJ vormen het aanknopingspunt voor verder denken Maar ook versterken we op deze manier het zekeiheidsbesef van de leerlingen, en verhinderen wij het heen en weer geslingerd worden tussen een oncritisch extrapoleren va.n onze kennis buiten de gebieden waarop ze werd gevonden, en een sluimerend scepticisme, dat de wortel van alle kennis aantast. Intussen, het experiment is niet alles m de natuurkunde, tenslotte dient het alleen als middel om tot kennis van wetten te komen Het merkwaardige is, dat wij, zoals trouwens bij diepere bezinning ook te verwachten was hier opnieuw de correlatie van apiiorische en aposteriorische elementen ontmoeten Eensdeels moet een wet opgevat worden als eigenlijke natuurwet, als een wet of regelmaat die m de natuur is gerealiseerd, en die we uit het experiment gededuceerd hebben Maar aan de andere kant hebben we tegelijk een andere opvatting van natuurwet, ze wordt dan veeleer verstaan als een wet voor onze kennis der natuur, en draagt zodoende het karakter van denkposlulaat, ingevoerd ter beschrijving der verschijnselen De oorzaak hiervan is gelegen m het feit, dat de kennis, welke WIJ uit het experiment putten, toch steeds weer niet die theoretische scherpte bezit, welke wij als eis aan een echte theorie menen te moeten stellen Met enkele voorbeelden uit ons natuurkunde-onderwijs wil ik dit duidelijk trachten te maken. Ik denk dan allereerst aan de invoering van het begrip temperatuur Opererend met een onnauwkeurig omschreven voorstelling van temperaturen, constateren wij aan de hand van proeven eerst, dat lichamen bij verwarming uit-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen