Schuld en straf - pagina 49

43

tigre, que Ie roc. L'irresponsabilité générale, telle est la vérité scientifique." 239) Zelfs behoeft niet een vreemdeling het ons te zeggen. Mr. HAMAKER heeft reeds in 1888 uitgesproken, dat zoo iemand anders handelt dan hij had gehoopt, „in zijn gemoed voor berouw in den zin van zelfverwijt geen plaats (is). Wat gebeurd is, moest gebeuren en hij heeft geen schuld." Men moet erkennen dat, „in eene wereldbeschouwing, die de causaliteit ook voor de menschelijke handelingen aanneemt, van 's menschen verantwoordelijkheid voor zijne handelingen, van zelfverwijt en berouw, geen sprake zijn kan," enz. 240). Men wil van schuld niet weten. Het meest radicale middel om de schuld te loochenen, is de ontkenning van het kwaad. De menschen worden nog wel liever niet bestolen, en vermoord. Maar in ieder geval God moet er buiten blijven. De relatie wordt alleen bepaald met betrekking tot den mensch. FINGER schrijft: „Keine That is an sich gut o der schlecht; vielmehr wird sie dies nur in Beziehung auf den Menschen." 241) Mr. HAMAKER leert: „Het recht legt geene verplichting op, maar constateert wat gewoonlijk plaats heeft. Men kan van hem, die het overtrad (eene uitdrukking, die zelve eigenlijk reeds onjuist is, maar die ik gemakshalve gebruik) zeggen, dat hij anders handelde dan -men pleegt te doen, dat hij eene verplichting schond kan men hem evenmin ten laste leggen als b. v. den boom, die anders groeit, dan men het van zulk een boom gewoon is en verwacht." 242) VoN LiLiENTHAL heeft onlangs verdedigd, gelijk ik in den aanvang herinnerde, dat een misdrijf geoorloofd is, als dat het eenige middel is om eene rechtsnoodzakelijkheid te bereiken; dat het daardoor ophoudt misdrijf te zijn. Had reeds SCHOPENHAUER het recht tot liegen gepredikt, en in verband daarmee den eed verdedigd 243)^ _ TARDE heeft betoogd, dat voor sommige gevallen en verhoudingen van het maatschappelijk leven de leugen noodzakelijk is, en het niet gewenscht is, dat die gevallen, die verhoudingen verdwijnen of verminderen 244). Godsdienst, gezag, vaderlandsliefde, — zij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen