1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 108
102 om u een denkbeeld te geven hoe thans door velen over de zedelijke waardij van de wetenschap geoordeeld wordt. Volgens de moderne moralisten gaan moraal en wetenschap één weg; de moraal volgt de wetenschap op den voet; de vooruitgang van deze garandeert dien van gene. De cultuur-triade: weten ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 109
103 den zedelljken toestand van een volk te bepalen. Rousseau heeft dit zonder twijfel gevoeld. Openhartig bekent hij, dat zijn bekroonde arbeid een zijner oppervlakkigste wetenschappelijke werken is, die uit zijn pen zijn gevloeid. Van een bepaUng èn van de wetenschappelijke ontwikkeling èn van ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 110
104 zendeling vele jaren later onder dit volk terugkomt, staat hij verbaasd over de groote verandering, die het ondergaan heeft: de beschaving heeft er hare entree gedaan. Er is een geregeld dorp ontstaan met straten en huizen; er is een geordende maatschappu gekomen; scholen zijn verrezen. Het g ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 111
105 zameling van feiten, uit hun ordening, hun synthese en analyse — waardoor wetten, regels, theorieën, hypothesen en gissingen ontstaan. Dit alles saS,m noemen wij wetenschap. 2. Een dilemma, dat het onderzoek bemoeielijkt: nam. de beoordeeling van de wetenschap door de wetenschap zelve. Zulk e ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 112
106 spreekt, dan wil dit niet zeggen, dat het volk in zijn geheel een hoogen graad van wetenschappelijke ontwikkeling heeft bereikt, maar men meent er gewoonlijk meê, dat één of een paar klassen bijzonder ontwikkeld zijn, terwijl de andere klassen zich niet, of ten minste niet bijzonder verheven ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 113
107 De wetenschap in het algemeen. Wat is in het algemeen de psychologische reden, waarom de mensch naar de wetenschap grijpt? Men zou kunnen antwoorden: het psychisch instinct, aangeboren aanleg. De mensch is op wetenschap aangelegd; — maar hiermede verklaart men niet veel. Nadere psychologische ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 114
108 schrijven. Immers deze krijgsdeugd was bij den Franschen soldaat niet minder groot dan bij den Duitschen. Wij meenen de reden van de overwinning der Duitschers niet aan hun meerder moedbetoon, maar aan de meerdere strategische kennis hunner legerhoofden te moeten toeschrijven.Herinnere ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 115
109 durend aan het natuurlijk egoïsme verschaft bij hen, die de wetenschap gebruiken, om in de maatschappij vooruit te komen. d. Het succes in de wetenschap verhoogt de Ijdelheid van den mensch in niet geringe mate. e. De wetenschap doet menigeen zijn eerste en voornaamste plicht vergeten. Het ha ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 116
no Welk een schoon begin! Maar later? Zijn later geen bijzondere tot deugd leidende gedachten door de telegraaf overgeseind? Wij kunnen alleen van de algemeens telegrammen spreken; de particuliere zijn geheim. Heeft de telegraaf later niet meermalen ten dienste der zedelijkheid getrild? Ja immers ...
1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 117
Ill tijd verwaarloozen en hun geld verknoeien, die beide, tijd en geld, niet voor verwaarloozing en verknoeiing zijn gegeven. Een deel van zijn leven verwaarloozen is gelijk aan zelfmoord. Beide — deugden en ondeugden — worden door het spoor over het rond der aard verspreid. c. Het is ons niet be ...