1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 49
43 het metalliciteitsbeginsel, den „mercuur" i50) Zoo neemt nu Stahl aan, dat alle brandbare stoffen een brandbaarheidsbeginsel, het „phlogiston", bevatten. Ook hier zijn aanknoopingspunten bij het newtonianisme, waarin de analogieredeneering zulk een groote rol speelt. De analyse der chemische s ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 50
44 natuurwerkingen van denzelfden aard dezelfde oorzaken" en regel III : ,,De eigenschappen der lichamen, die niet vatbaar zijn voor versterking of verzwakking, en die toekomen aan alle lichamen, die men aan proefneming kan onderwerpen, moeten beschouwd worden als tot alle lichamen te behooren". ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 51
45 D e fundeering v a n d e wetmatigheid, de analogie der natuur, die s' G r a v e s a n d e gaf, h a d in Frankrijk grooten invloed, hetzij direct, hetzij door middel van de ,,Encyclopédie", die zijn beschouwingen geheel overnam. Z ó ó groot w a s het overwicht van N e w t o n en zijn school, d ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 52
46 plaatst dit geheel a a n zijn „imagination" ontsproten element zelfs in de lijst van eenvoudige stoffen; immers alle zuren moeten een gemeenschappelijke oorzaak v a n hun zuurheid, de zuurstof, bevatten 15^). Z o o neemt hij een gewichtlooze stof aan, d e warmtestof, die ook d r a g e r van ee ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 53
47 wonnen. Stoffen, die zuurstof bevatten, zullen zich volgens hem, op grond van dat gemeenschappelijke beginsel, graag met elkaar verbinden. 164). Lavoisier heeft dus meer aan het ,.systeem" van Stahl ontleend dan hij zelf vermoedde, niet alleen de juiste, op experimenten gegronde oordeelvelling ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 54
48 held, dat hi], Lavoisier de zaak anders met begrijpen kan 1^66)_ jg oorzaak van deze hypothese Pascal zou m een dergelijk geval zeggen ,,Ce n' est pas par notre capacite a conceyoir les choses, que nous devons juger de leur vérité" i67), In 1777 gaf Lavoisier nog volmondig toe, dat de warmtest ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 55
49 Als d e phlogistontheorie ,,een slechte manier van philosopheeren ingevoerd heeft" i'^s), doet de warmtestoftheorie d a t dan niet evenzeer? D e Stahlisten bewegen zich, n a a r Lavoisier terecht opmerkt, in een noodlottigen cirkel: de b r a n d b a r e lichamen bevatten vuurmaterie, omdat zij ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 56
50 haalde toepassing ervan te zien geven i'^9). Lavoisier heeft die wet niet exact k u n n e n bewijzen, w a n t zijn proeffouten zijn zoo groot geweest, d a t hij met zijn gevoelige balansen onmogelijk constante uitkomsten kon verkrijgen. Lavoisier's eerste toepassingen van de w e t wijzen reeds ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 57
51 beschouwt i^*). Z o o heeft ook bij zijn calorimetrische proeven een aprioristisch geloof in het warmtebehoud, dat door zijn veel te grove metingen niet streng geverifieerd kon worden, hem als leiddraad gediend. Ongetwijfeld heeft onder meer dit vaste geloof in de juistheid van die behoudswett ...
1946 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 58
52 wezens op te vatten en de levende wezens, zelfs den mensch, als machines te beschouwen; zij heeft Buffon er toe gebracht het organische met het anorganische en het anorganische met het organische te verklaren. De analogieredeneering, steeds minder analogie en meer redeneering wordend, is een g ...